@Roland Waardenburg


Roland Waardenburg schreef een mooie inhoudelijk reactie op het interview dat de Trouw met me afnam (geplaatst op 11 april 2015). Ik heb alleen het idee dat ik een ander punt probeerde te maken dan wat hij in zijn reactie beschrijft.

Waardenburg schrijft dat ik suggereer dat we met collectief koopgedrag de wereld kunnen veranderen. Tot op zekere hoogte is dat denk ik waar. Toen Nico Roozen en Frans van der Hoff eind jaren ’80 Max Havelaar oprichtten slaagden ze er aanvankelijk niet in Albert Heijn te overtuigen de nieuwe koffie in het assortiment op te nemen. Een consumentcollectief slaagde er wel in, door massaal om de koffie te vragen. Een voorbeeld van hoe de wereld een beetje veranderde.

Toch is dat niet mijn voornaamste punt. Ik denk inderdaad dat we met collectief gedrag de wereld kunnen verbeteren, maar niet perse met collectief koopgedrag. In mijn boek stel ik juist dat we naar een meer politieke benadering van fairtrade zouden moeten, die de huidige marktgerichte benadering aanvult.

Als ik het heb over collectieven, of publieken, dan denk ik niet uitsluitend aan groepen consumenten. Ik denk bijvoorbeeld ook aan het fairtrade gemeenten initiatief, dat consumenten, overheden en ondernemers combineert. Een fairtrade gemeente is een gemeente waarin winkels, horeca, bedrijven, organisaties, inwoners en de lokale overheid samen werken aan meer eerlijke handel.

Op zich heeft Waardenburg gelijk dat een publiek bestaat uit mensen die persoonlijk geraakt worden door een bepaald fenomeen. Dit is in ieder geval hoe de Amerikaanse filosoof John Dewey de term definieert. Toch hoeft dat niet te betekenen dat mensen pas iets gaan doen als ze lijfelijk of financieel benadeeld worden. In mijn boek bespreek ik allerlei voorbeelden van collectieven die mensen vormen omdat ze ethisch geraakt worden. Studenten die actie ondernemen als ze ontdekken dat de officiële kleding van hun universiteit door onethische bedrijven wordt gemaakt. Of een conglomeraat van filmfestivals, bloggers, parlementsleden en supermarktdirecteuren in Zweden dat een lokale filmmaker ondersteunt die door bananenfabrikant Dole wordt aangeklaagd.

Het doel van dit soort collectieve acties kan precies zijn wat Waardenburg suggereert: ‘guilt marketing’ terugdringen. Dit is bij uitsteek de inzet van mijn boek, dus wat dat betreft zijn we het volledig met elkaar eens! Collectieven van consumenten, overheden en bedrijven zijn nodig om te tonen dat de markt vanuit dit principe is ingericht. Opdat de consument, individueel noch collectief, uiteindelijk geen keuze meer hoeft te maken. Dit is ook wat een bijschrift in de Trouw suggereert: ‘Ik hoop dat we ooit zeggen: weet je nog dat je bij de supermarkt koffie kon kopen waar mensen voor werden uitgebuit?’

In mijn boek had ik iets meer ruimte om mijn betoog uit te werken dan in het interview. Ik hoop dat ik daarmee dit soort vragen wat breder kan beantwoorden. En natuurlijk door dit soort scherpe reacties! Die zijn meer dan welkom.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s